77 SEÇİMLERİNDE ŞUHUT

77

1973 seçimlerinde Şuhut’ta büyük bir sürpriz yaşandığını,Denizli’de devlet memurluğu yapan Orman Yüksek Mühendisi Nazım Özer’in ”bağımsız aday” olarak girdiği seçimde güçlü rakiplerini geride bırakarak Şuhut Belediye başkanlığını kazanmasını geçen hafta anlatmıştık. Her ne kadar Şuhutlu olsa da uzun yıllar ilçe dışında yaşayan bir ismin Şuhut’ta seçim kazanması; vefa,demokratik kültür ve hoşgörü adına çok önemli adım olmuştur. Şuhut,Nazım Özer’i kendinden bir parça kabul ederek dışlamamış ve bağrına basmıştır.

Şuhut, ülkemizin çok partili hayata geçtiği 1946 yılından itibaren tercihini ”merkez sağdan” yana kullanmıştır. Tekrar hatırlatalım; 1946 seçimlerinde Demokrat Parti’nin Afyonkarahisar’da seçim kazandığı tek ilçe Şuhut’tur. (1946 seçimlerinde Şuhut’ta Demokrat Parti oyların yüzde 82′sini, Cumhuriyet Halk Partisi ise yüzde 18′ini almıştır). Ancak siyasi iktidar, çeşitli engellemeler ve baskılar uygulayarak Demokrat Partili İzzet Ersoy ve Bekir Sıtkı Oynağanlı’nın belediye başkanlıklarına son vermiş, kanunları çiğneyerek , seçimi kaybeden Cumhuriyet Halk Partili Hüseyin Kuray’ı belediye başkanlığı koltuğuna oturtmuştur. Ancak ”kara gün kararıp kalmamış”, 1950 seçimlerinde Şuhut’ta yine Demokrat Parti kazanmıştır.
1946 seçimlerinde Şuhut’ta seçimleri büyük farkla kaybeden Cumhuriyet Halk Partisi, durumu yerinde incelemek üzere Afyon’a parti müfettişi yollamıştır. CHP Afyon Bölge Müfettişi Talat Simer Şuhut’a gelerek hem ilçe merkezinde hem de köylerde parti teşkilatlarını ziyaret etmiş ve detaylı bir rapor hazırlamıştır. ”Köyde parti teşkilatı olur mu?” diye sorduğunuzu duyar gibiyim. O yıllarda CHP teşkilatı , hiyerarşik, hücrelerden bütüne giden, en küçük yerleşim biriminde dahi örgütlenmiş bir yapıya sahipti. 1948 yılında Şuhut’ta CHP’nin 7 ”mahalle ocağı” , 37 ”köy ocağı”, 1 ”Halkevi”, 3 ”Halk Odası”mevcuttu. Talat Simer’in hazırladığı rapor, kimi önemli tespitler içerse de, gerçek sorunları dile getirmekten uzak, romantik, yüzeysel, ayağı yere basmayan bir incelemeden ibaretti. 12 Kasım 1948 tarihli rapora göre,”eğer inşaatı biten halkevi bir an önce hizmete açılırsa Şuhutlular aydınlanır,yapılacak konuşmalarla halkın CHP’ye yakınlaşması sağlanır. Aksi taktirde Şuhut’ta 1946 seçimlerini kaybeden CHP, yakında yapılacak 1950 seçimlerini de kaybedebilir”. (1).Keşke mesele bu kadar basit- olsa. Tek parti döneminde yaşanan sıkıntıları,devlet-millet çatışmasını, toplumsal olayları, sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel kırılmaları yok saymak mümkün değildir. Özellikle dini hayat üzerindeki baskılar, halkın devlete bakışını olumsuz etkilemiş, kaynaşmayı ve birleşmeyi engellemiştir. Raporda bu konulara hiç temas edilmemiştir. Nitekim raporda acil olarak açılması istenen Şuhut Halkevi aynı yıl hizmete girmiş, yoğun bir faaliyet içine sokulmuş ancak 1950 seçimlerinde Şuhut’ta seçimi yine Demokrat Parti kazanmıştır.
1974 yılında çıkarılan genel af, ülkede birkaç yıldır kıpırdamakta olan ”anarşik ortamı” körüklemiş- sağ-sol olaylarının ve silahlı mücadele döneminin başlamasına etki yapmıştır. ”Öfkeli Yıllar” olarak değerlendirilen bu süreçte, cepheleşmenin ve gerilimin tavan yaptığı görülmektedir. CHP-MSP koalisyonu, 1975 yılında yapılan milletvekili ara ve senato seçimlerinde yara alıp hükümetten düşmüş, yerine AP-MSP-MHP-CGP ‘den oluşan ”Milliyetçi Cephe Hükümetleri” kurulmuş, Türkiye bir ”istikrarsızlık dönemine” girmiştir. Ne yazık ki ülkemizin içinde bulunduğu buhranlı ortam Şuhut’u da etkilemiş, özellikle gençler arasında yer yer kavgaya varan çatışmalar yaşanmış, kahveler ayrılmaya, yumruklar sıkılmaya başlamıştır. Yüksek öğrenim yapmak üzere büyük kentlere giden gençler, bir yandan okullarına devam ederken diğer yandan da sağ veya sol fikir akımlarına kapılarak oralarda öğrendiklerini ve yaşadıklarını Şuhut’a taşımışlardır.
Şuhut, 1977 seçimlerine böyle bir ortamda gitmiş, önce 5 Haziran 1977 tarihinde Milletvekili Genel Seçimi yapılmıştır. Aslında aynı tarihte yerel seçimlerin de yapılması gerekirken alınan bir meclis kararı ile mahalli seçimler 11 Aralık 1977 Pazar gününe ertelenmiştir.
Seçimlerinde CHP listesinden 1. Sırada aday olan hemşehrimiz Avukat Hasan Akkuş (2) Afyonkarahisar milletvekilliğini kazanmıştır. Genel seçimlerin gergin geçtiğini, kavgalar yaşandığını, siyasi tansiyonun yüksek olduğunu hatırlatmamız gerekmektedir. Seçim sonuçları şu şekilde olmuştur;
ŞUHUT’TA 5 HAZİRAN 1977 MİLLETVEKİLİ GENEL SEÇİM SONUÇLARI
Toplam sandık sayısı; 68
Toplam seçmen sayısı;18.699
Kullanılan oy sayısı;15.160
Geçerli oy sayısı; 14.217
Seçime katılım oranı; yüzde 81.
Adalet Partisi-7983 (yüzde 56)
Cumhuriyet Halk Partisi-4066 (yüzde 28)
Milliyetçi Hareket Partisi-935 (yüzde 6)
Milli Selamet Partisi-700 (yüzde 4)
Demokratik Parti-315 (yüzde 2)
Cumhuriyetçi Güven Partisi-218 (yüzde 1)
11 Aralık 1977 yerel seçimleri öncesi Şuhut’ta siyasi görünüm şu şekilde idi;
ikiliNazım Özer, 1973 seçimlerine bağımsız aday olarak girmiş, rakiplerini geride bırakarak başkanlık koltuğuna oturmuştu.4 yıllık başkanlık sürecinde Şuhut’un alt yapısına dönük önemli çalışmalar yapan Özer,özellikle istimlak çalışmaları ile hem takdir,hem de tepki toplamaktaydı. ”Gençlik Caddesi” adıyla, Büyük Cami önünden başlayıp Sandıktaş’ta biten bir yol çalışması yapan Özer, bu süreçte bir çok ev,arsa ve dükkan sahibiyle mahkemelik oldu. Mahkeme salonlarında ”davacılar benim kıymetimi 10 yıl sonra anlayacak ve bana teşekkür edecek” diyen Nazım Özer, 1977 seçimlerinde yine ”Bağımsız Aday” olmayı tercih etti. Belediye meclis üyesi adayları Mehmet Kule, Mustafa Öncül, Bekir Sarıtepe,Hasan Arıevi, Ahmet Koşer, Mehmet Demir gibi isimlerden oluşuyordu. O yıllara ait yerel gazeteleri incelediğimizde, Nazım Özer’le ilgili pek çok olumsuz haberin yayınlandığını görmekteyiz. Bunda istimlak çalışmalarından etkilenen vatandaşların ve ilçedeki güç odaklarının payı olduğu kadar, Nazım Özer’in halkla ilişkilere önem vermeyişinin de etkisi vardır. Gerçekten de Nazım Özer doğru bildiğini çekinmeden yapan, ahbap-hısım-akraba gibi şeylere prim vermeyen, çalışkan ve sert tabiatlı bir insandı.
1950 yılından beri Şuhut’ta belediye başkanlığını kazanamayan Cumhuriyet Halk Partisi seçime Avukat Refik Başyılmaz’la girme kararı aldı. Başyılmaz bir grup arkadaşı ile beraber 1966 yılında ”Şuhut Bozkurt’un Sesi” Gazetesini çıkararak ”basın” yoluyla halka hizmet etmeye çalışan, yazan, okuyan, Şuhut’un ve ülkenin sorunlarına kafa yoran bir aydındır. 1973 seçimlerinde gazete ekibinden Ahmet Güven CHP’den belediye başkan adayı olmuş ancak kazanamamıştı. Bu defa Refik Başyılmaz adaylığını koydu. Ancak beklenmeyen bir şey oldu ve Ahmet Güven tekrar aday olmak istedi. Cumhuriyet Halk Partisi , Refik Başyılmaz’ı aday olarak gösterince Ahmet Güven ”bağımsız aday” olacağını açıkladı.” 1973 yılında aday olduğumda şanssızlık sonucu seçimi kaybettim.Bu sefer eski şanssızlığımı yenerek kazanacağım. Şuhut’un dertlerini benden iyi bilen yok. Seçilirsem Şuhut’u 1.sınıf ilçeler arasına katmak için çalışacağım” diyen Ahmet Güven, ilçe seçim kuruluna ”bağımsız aday” olarak başvuruda bulundu. Ancak partililerin ikna etmesi sonucu Refik Başyılmaz lehine adaylıktan vazgeçti. Yine aday olacağı söylenen muhasebeci Erdal Çınar da böyle bir niyetinin olmadığını, seçimlerde Cumhuriyet Halk Partisi’nin başarılı olması için canla başla çalışacağını ifade ederek Refik Başyılmaz’a destek verdi. Cumhuriyet Halk Partisi Şuhut teşkilatı, ”Karaoğlan” Bülent Ecevit’in ülkede oluşturduğu rüzgarın ilçeyi de etkileyeceğini tahmin ediyordu.Kıbrıs Barış Harekatı, haşhaş ekiminin serbest bırakılması vb. gelişmelerin CHP’yi, hem ülke çapında hem de Şuhut’ta iktidara taşıyacağını umuyordu. CHP’nin meclis adayları arasında en başta göze çarpanlar ise Hasan Eryol, Ali Köksal, Hasan Bingöl,Fazıl Mavi şeklinde sıralanıyordu.
GAZETEAdalet Partisi dört yıl önce kaybettiği belediye başkanlığını geri alabilmek için hummalı bir çalışma içine girmişti.Eski belediye başkanı Bekir Sıtkı Oynağanlı ve ilçe teşkilatı, 1973′ün rövanşını almak için erkenden kollarını sıvamıştı. 1973 seçimlerinde MHP-MSP-Demokratik Parti ve Cumhuriyetçi Güven Partisi seçmenleri genel olarak Nazım Özer’e oy vermişti. Bu sefer onları ikna eden Oynağanlı, diğer yandan da istimlaklar sonucu mağdur olan kişileri ve Şuhut Minibüs Birliğini yanına çekmeyi başardı.Adalet Partisi meclis adayları ise; Mehmet Özsoy, Sabri Ölmez, Hasan Bacak, Halil Kasalak, Necip Şenbaba, Mehmet Akçeşme, Musa Tongur, Emin Aydoğdu, Hasan Dağlı ve Sabri Yaylalı idi.
Aslen Afyonlu olan ve müteahhitlik yapmak üzere Şuhut’a gelen Bekir Sazan, zamanla ilçemizi sevmiş ve yerleşmeye karar vermişti. Bu sırada bir yağ fabrikası ve hamam yaptırarak Şuhut’un önde gelen tüccarları arasına giren Sazan, 1977 seçimlerinde bağımsız olarak adaylığını koydu. Ancak Sazan’ın asıl niyeti belediye başkanı olmaktan ziyade öteden beri sürtüşme halinde olduğu Bekir Oynağanlı’ya karşı olmaktı.
Başta da ifade ettiğimiz gibi 1977 seçimleri, sağ-sol kavgasının gölgesinde ve gerilim içinde yapılmıştır. Özellikle gençler arasında kavgalar yaşanmış,emniyetin ve jandarmanın müdahalesi sonucu daha geniş çaplı olayların olmasının önüne geçilmiştir. Seçimlerde Şuhut’a hiçbir siyasi partinin genel başkanı gelmemiş, daha ziyade Afyon milletvekillerinin iştiraki ile çeşitli mitingler yapılmıştır. Şuhutlu olan CHP Afyon Milletvekili Hasan Akkuş ilçemizde yapılan mitinge katılarak bir konuşma yapmış, Adalet Partili Ali İhsan Ulubahşi ve Mehmet Özutku ise, Bekir Oynağanlı’ya destek vermek üzere Şuhut’a gelmiştir.
11 Aralık 1977 Pazar günü yapılan seçimi Adalet Partisi adayı Bekir Oynağanlı kazanmış, CHP adayı Refik Başyılmaz ikinci, mevcut belediye başkanı Nazım Özer üçüncü, bağımsız aday Bekir Sazan ise sonuncu olmuştur. Bekir Oynağanlı dört yıl aradan sonra yeniden başkanlığı kazanırken rövanşı da almayı başarmıştır.
(1)-Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi,CHP.K.Fon Kodu;490.1.0.0.Yer No;614.62
(2)-Hasan Akkuş,1921 yılında Şuhut’a bağlı Balçıkhisar Kasabası’nda dünyaya gelmiştir.İlkokulu Balçıkhisar ve Şuhut’ta tamamladıktan sonra Afyon Lisesi’nden mezun olmuştur.Sınıf arkadaşları arasında eski Cumhurbaşkanlarından Süleyman Demirel, şair Ahmet Arif,Mehmet Aydın,Nüzhet Erman gibi isimler vardı.İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu.O yıllarda İstanbul’daki Afyonlu öğrencilerin dernek başkanlığını yaptı. Hasan Akkuş avukatlık mesleğine 1950 yılında Şuhut’ta başladı.Bir yandan da yeni açılan Şuhut Ortaokulu’nda yabancı dil derslerine girdi.1957 yılında Afyon’a taşındı. Afyon CHP İl Başkanlığı ve Afyon Barosu Başkanlığı yaptı. Bir kaç denemeden sonra 1977 yılında Cumhuriyet Halk Partisi’nden milletvekili oldu. Hasan Akkuş Ankara’da yaşamaktadır.

Etiketler: , , , , , , , , , ,

Yasal Uyarı: www.suhutanayurt.com adresinde yayınlanan makale,haber,resim ve vidyolar tamamen özgün içeriktir bu içeriklerin Şuhut Anayurt Gazetesi Yazı İşleri Biriminden izinsiz olarak kopyalanması ve yayınlanması halinde yasal işlem başlatılacaktır.

Bu Sosyal Ağlarda Haberi Paylaşabilirsiniz.

Bu Habere Facebook Üzerinden Yorum Yapabilirsiniz