Şuhut’ta siyasi tarih…

JHJ‘’Yerel Yönetimler” denilince ilk akla gelen kurum ;belediyelerdir.Ülkemizde belediyecilik, sanılanın aksine Cumhuriyetin ilanıyla başlamış ve kurumsallaşmış değildir.Üç kıtaya yayılan geniş bir coğrafyada hüküm süren Osmanlı Devleti, hakim olduğu milyonlarca kilometre toprağı elbette İstanbul’dan yönetemezdi.Berlerbeyliği ,Eyalet,Vilayet ,Kaza,Nahiye,Karye(köy) şeklinde sıralayabileceğimiz,birbirine bağlı idari mekanizmalar, Osmanlı yönetim şeklinin temel taşları idi.
”Yerel Yönetim” kavramı, halkın kendi kendini yönetmesinin ilk basamağı sayılabilir.Herhangi bir yerde,o bölgeden birisinin, yine o bölge halkının oyları ile yönetici tayin edilmesi ”yerel yönetim” dediğimiz yapıyı meydana getirir.Osmanlı Devleti, özellikle çöküş döneminde Sarayın ve yönetici kadroların ülke üzerindeki hakimiyetini azaltıcı bir durum olan ”yerel yönetimler”,değişen iç ve dış şartların etkisiyle doğmuştur.Ülkemizde modern manada ”belediyecilik”, Tanzimatın ilanı ile başlamıştır.İlk belediye 1855 yılında İstanbul’da kurulmuştur.Eskiden şehirleri (vilayetleri) ve kazaları ”KADI” denilen idareciler yönetirdi. Kadılar başta yargı olmak üzere, her şeyin tek sorumlusu ve yetkilisi idi. Şehirlerde belediye hizmetleri,güvenlik, eğitim, vakıf ve benzeri hizmetler Kadıların sorumluluğu altında idi. 1826 yılında ”İhtisap Nezareti”,1836 yılında ise ”Vakıf Nezareti” kurularak, Kadıların ”yargı” hariç, sorumluluk sahaları daraltılarak yetkileri elinden alındı.İstanbul Belediyesi’nin kurulmasının (1855) ardından,1867 yılında çıkan bir kanunla taşrada yani Anadolu ve Rumeli’de ”belediye teşkilatlarının kurulmasının” izin verildi.Bu tarihten sonra vilayet ve kazalarda Belediye teşkilatları kurulmaya başladı. Afyon Belediyesi 1867′de, Sandıklı Belediyesi 1869′de, Bolvadin ve Emirdağ Belediyeleri 1870′de, Şuhut Belediyesi 1884′de, Sultandağı ve Dazkırı Belediyeleri 1885′de,Dinar Belediyesi ise 1887 yılında kuruldu.
Uzun yıllar Şuhut Belediyesi’nin 1912 yılında kurulduğu kabul edilerek tarihi bir hata yapılmıştır. 2013 yılından itibaren Şuhut Belediyesi’nin kuruluş tarihinde bir yanlışlık olduğunu tahmin ederek çalışmalara başladık. İstanbul’daki Osmanlı Arşivleri’nde yaptığımız araştırmalar bizi ”Şuhut Belediyesi’nin kuruluş tarihi” olarak 1884 yılına götürdü. Ne mutlu ki, ilçemiz yöneticileri elde ettiğimiz belgelerin ışığında bu fahiş hatayı ortadan kaldırarak, Şuhut Belediyesi’nin eski ve köklü bir geçmişe sahip olduğu gerçeğini kabul ve tasdik ettiler. Biz de ”çorbada tuzumuz olmuş oldu” diyerek ilçemiz adına, belediyemiz adına kıvanç duyduk.
Bu sayıda 1884 yılından bugüne Şuhut Belediye Başkanlarını ,tespit edebildiğimiz seçim sonuçlarını sizlere aktaracağız.
KURULUŞUNDAN 1923′E KADAR ŞUHUT BELEDİYE BAŞKANLARI;
1-HACI ALİ AĞA (1884-1888).İlk belediye başkanımız Hacı Ali Ağa muhtemelen Düğüncüler sülalesindendir.Eski Hükümet konağı inşaatı onun döneminde başlamıştır.

2-1888-1905 arası Şuhut Belediye lağvediliyor.Bu dönemde Şuhut’ta neredeyse hiçbir resmi kurum bırakılmamıştır.Bütün idari hizmetler (nahiye müdürlüğü,belediye,mahkeme vs.) Afyon merkeze taşınmıştır.”Acaba Şuhut cezalandırılmış olabilir mi?” diye araştırdık,soruşturduk,aldığımız cevap şuydu; tamamen idari bir tasarruf.Yani bir ceza söz konusu değildir.

3-HACI VELİ AĞA (1906-1909);Şuhut’un önde gelen esnaflarından olup meşhur Atatürk Konağı Hacı Veli Ağa tarafından yaptırılmıştır.
4-İSMAİL HAKKI EFENDİ(1910-1912) Hakkında fazla bilgi edinemedik. Osmanlı arşiv kayıtlarında,sık sık Sadarete yani İstanbul’a yazı yazdığını,o dönem nahiye merkezi olan Şuhut’un eskisi gibi ”İlçe (kaza) ” yapılmasını talep ettiğini, hükümet konağı için ödenek istediğini, Uzun Çarşıda meydana gelen yangından dolayı yardım talebinde bulunduğunu görmekteyiz. Çalışkan bir belediye başkanı olduğunu tahmin ediyoruz.
5-OSMAN AYDIN(Osman Çavuş) (1912-1918);Şuhut’un önde gelen arazi sahiplerinden olup eski Belediye Binasını cebinden şahsi parası ile ödeyerek yaptırmıştır. Eski Belediye binası, şimdiki belediye dükkanlarının olduğu yerdeydi. İlkokul mezunu olmakla beraber güçlü bir hitabeti ve kanun bilgisini olduğunu,güzel yazı yazdığını,devlet adamlarıyla rahat dialog kurduğunu öğrendik.
6-MUSTAFA UYSAL(Hocaoğlu Hacı Mustafa Uysal) (1919-1922)Hocaoğlu sülalesinden olup, ülkemizin ve bölgemizin emperyalistlerin işgali altında olduğu en sıkıntılı dönemde belediye başkanlığını,cephe gerisinde halkın moralini yüksek tutmaya çalıştığını, Kuva-yı Milliye lehinde faaliyetlerinde bulunduğunu, İzmir’in Yunan askerleri tarafından işgali üzerine, Afyonkarahisar’da ilk protesto telgrafı çeken kişi olduğunu, miting düzenlediğini biliyoruz.
CUMHURİYETİNDEN İLANINDAN BUGÜNE ŞUHUT BELEDİYE BAŞKANLARI (TEK PARTİ DÖNEMİ)
1-OSMAN AYDIN (1923-1928)
2-İZZET ERSOY (1928-1933)
3-VASIF ÖZENÇ (1933-1936)
4-HÜSEYİN KURAY (1936-1937)
5-İZZET ERSOY (1937-1939)
6-HÜSEYİN KURAY (1939-1946)
ÇOK PARTİLİ DÖNEME GEÇTİKTEN SONRAKİ ŞUHUT BELEDİYE BAŞKANLARI
1-İZZET ERSOY (Demokrat Parti- 1946) 9 ay belediye başkanlığı yaptı. Afyon Valisi tarafından görevinden alındı. Çok partili hayata geçilen bu seçimde Demokrat Parti sadece Şuhut’ta seçim kazanabildi.
2-BEKİR OYNAĞANLI (Demokrat Parti-1946-1947) Bir yıl kadar görev yaptı.Afyon Valisi tarafından görevden alındı.
3-HÜSEYİN KURAY (1947-1950)
4-ZİYA ÖZKAN (1950-1955);Seçimleri Demokrat Parti adayı Ziya Özkan kazandı.Rakibi ise Cumhuriyet Halk Partisi’nden Hüseyin Kuray ve Millet Partisinden Ali Başaran idi.
5-ZİYA ÖZKAN (1955-27 Mayıs 1960) Seçimleri Demokrat Parti’den Ziya Özkan kazandı.Rakipleri Cumhuriyet Halk Partisi’nden Hüseyin Kuray ve bağımsız İzzet Ersoy idi.
6-Binbaşı Hüseyin KÖSEOĞLU (27 Mayıs 1960-1962) 27 Mayıs 1960 tarihinde yapılan askeri darbe sonucu mevcut belediye başkanı Ziya Özkan görevden alınarak yerine Kıdemli Binbaşı Hüseyin Köseoğlu atandı. Köseoğlu, eski belediye binasını yıktırarak yerine 2 katlı bir belediye hizmet binası yaptırdı. (Şimdiki belediye dükkanlarının olduğu iki katlı bina)

7-Şuhut Kaymakamı Nuri TORTOP. (1962)
8-Yüzbaşı Necati İLTER(1962-1963)
9-BEKİR OYNAĞANLI (1963-1968);27 Mayıs darbesinden 3 yıl sonra yapılan seçimlerde Adalet Partili Bekir Oynağanlı seçimi kazandı. Rakibi CHP adayı Erol Barutçuoğlu (veya Ahmet Düğüncü)idi. Şuhut Belediye binası, Şuhut hal binası onun döneminde yapıldı. Aynı seçimde İGM üyeliklerine bağımsız aday İzzet Ersoy ve Adalet Partisi adayı Mehmet Akçeşme seçildi.
10-BEKİR OYNAĞANLI (1968-1973);Seçimleri Adalet Partili Bekir Oynağanlı kazandı. Cumhuriyet Halk Partisi’nin adayı Remzi Aras ve bağımsız adaylar Vasıf Çetin ve İzzet Ersoy idi. Geçen seçimin aksine çok çekişmeli ve gergin geçen seçimi, İzzet Ersoy’u çok az bir farkla geçen Bekir Oynağanlı kazandı. Adalet Partililerle Cumhuriyet Halk Partililer birkaç yerde kavga ettiler. Bağımsız aday Sabri Şenbabaoğlu ve Adalet Partisi’nden Mehmet Akçeşme ile Şükrü Ölmez İGM üyeliklerine seçildiler.
11-NAZIM ÖZER (1973-1977);Çekişmeli geçen seçimi bağımsız aday olan Nazım Özer kazandı. Seçimde Adalet Partisi’nin adayı Bekir Oynağanlı, Cumhuriyet Halk Partisi’nin adayı Ahmet Güven’di. Amerika’nın baskısıyla haşhaş ekiminin yasaklanması başta Afyonkarahisar olmak üzere bölgede Cumhuriyet Halk Partisi’nin oylarını yükseltirken Adalet Partisi geriledi. CHP iktidara gelirse ”haşhaş ekimini serbest bırakacağı” sözünü vermişti.1973 seçimleri sonucu CHP sandıktan 1. Çıktı, Milli Selamet Partisi ,ile koalisyon kurdu.
12-BEKİR OYNAĞANLI (1977-12 Eylül 1980).Ülke genelinde anarşik olayların hızlandığı bir dönemde yapılan seçimler çekişmeli ve gergin geçti. Sağ-sol olayları sebebiyle tansiyon yüksekti. Seçimi, Cumhuriyet Halk Partisi adayı Refik Başyılmaz’ı 32 oy farkla geçen Bekir Oynağanlı (Adalet Partisi) kazandı. Nazım Özer yine bağımsız adaydı.
13-Şuhut Kaymakamı Hakkı TEKE (12Eylül 1980-1981) 12 Eylül 1980 askeri darbesi sonucu mevcut başkan Bekir Oynağanlı görevden alınarak yerine ilçe Kaymakamı Hakkı Teke atandı.

14-Şuhut Kaymakamı Erdal ATA(1981-1982)

15-Belediye Muhasibi Hasan ÖZGÜR(1983)
16-Şuhut Kaymakamı Haluk İMGA (1983-1984)
17-NAZIM ÖZER (1984-1989) (MİLLİYETÇİ DEMOKRASİ PARTİSİ)
12 Eylül 1980 askeri darbesinden sonra yapılan ilk seçimleri Milliyetçi Demokrasi Partisi adayı Nazım Özer kazandı.Seçim sonuçları;

JH2

 

 

Etiketler: , ,

Yasal Uyarı: www.suhutanayurt.com adresinde yayınlanan makale,haber,resim ve vidyolar tamamen özgün içeriktir bu içeriklerin Şuhut Anayurt Gazetesi Yazı İşleri Biriminden izinsiz olarak kopyalanması ve yayınlanması halinde yasal işlem başlatılacaktır.

Bu Sosyal Ağlarda Haberi Paylaşabilirsiniz.

Bu Habere Facebook Üzerinden Yorum Yapabilirsiniz