Yanlış Tarihi Haritalar – Ramazan TOPRAKLI
ÖZ:
Bu makalenin amacı Arzawa Memleketleri haritası ile İznik İmparatorluğu ve Selçuklu Devleti arasındaki hudut haritasının yanlışlıklarını açıklamak; doğrularını vermektir. Zira Eğirdir Gölü çevresinde bulunan Arzawa Memleketleri, hatalı olarak, Batı Anadolu’ya ve Adalar Denizi’ne kadar kaydırılmış; Eğirdir Gölü’nün batısındaki Akhalar ise Yunanistan’a götürülmüştür.
Açar Kelimeler: Arzawa Memleketleri, Arzawa, Apasa, Mira Kuwalia, Hapalla, Seha Nehri, Aura, Assuva, Millawanda
Giriş-Gelişme
Bu makalede usûl olarak önce yanlış, sonra doğru harita verilecek ve harita altında açıklamalar yapılacaktır.
Bize gelene kadar bütün Dünya’nın kullandığı: “Tartışmalı bir tarihî coğrafya: Hitit dönemi Batı Anadolu” başlığıyla sunulan sanal ortam ve makalelerde kullanılan yanlış harita ile ilk kez 28.08.2023 tarihinde DikGazete’de yayınlanan bize ait Har.2 görülmektedir. Merak eden DikGazete ve academia.edu’da çıkan makalelerime bakabilir.
İznik-Bizans Krallığı [İznik İmparatorluğu] ile Türkiye Selçuklu Devleti arasındaki hudut: Karadeniz Ereğlisi, Eskişehir, Seyitgazi, Bayat, Bolvadin, Çay, Sultandağları sırtını takiple Şuhut-Arızlı ile Yalvaç-Aşağıkaşıkara arasına gelir. Hudut, orada güneye döner ve Hoyran Gölü şark sahili, Kemer Boğazı’ndaki ırmak, Eğirdir Gölü şark sahili ve Eğirdir Gölü’nün ayağı Aksu’yu takiple Antalya’ya iner. 1204 yılında Isparta fethedilmiş olup, Eğirdir, Atabey ve Isparta Selçuklu’ya aittir. Antalya 1207’de fethedilmiş, ardından elden çıkmış ve tekrar fethedilmiştir. Bu hududa rağmen Yalvaç hisarı [Philadelphia: Alaşehir: Antakya] Bizans’a, Uluborlu kalesi ise Selçuklu’ya aittir.
Harita Genel Müdürlüğü’nün [HGM], Eğirdir’de gösterdiği Miryokefalon 1176 harp işareti, bu işaretin biraz kuzeyindeki Kemer Boğazı yanında olmalıdır. İmparator Manuel’in İngiltere kralı Henry Plantagenet’e yazdığı mektuba göre Miryokefalon harbi, hududun şarkındaki Türk toprakları ve Kral Yolu [via regia] üzerinde vukû bulmuştur. Kral Yolu ise, Kemer Boğazı’ndaki Yenice Köyü Köprüsü ve Çirişli Dağı’nın güney yamacındaki Yenice Derbendi’nden [Tzybritze Kleisoura] geçmektedir [bk. Uydu Har.].
HGM ve tarihçi, yaklaşık 500 yıl önce Eğirdir Gölü’nde vukûbulan coğrafi değişimi bilemediği için tarihî yollar, ırmaklar, kentler ve hudut konusunda yanılmıştır. Türk sınırında bulunmalarına rağmen bazı kalelerin Bizans’a ait olduğu anlaşılıyor. İznik-Bizans İmparatorluğu derken, İznik’in hangi İznik olduğu hâlâ bilinmemektedir. Diğer yanlış bilinen kentler ise Lâdik, Alaşehir, Efes ve Tralleis’tir. Selçuklu tarihinde çok sık zikredilen Lâdik [Laodikya] Eğirdir; Alaşehir [Philadelphia] Yalvaç hisarı; Efes Gelendost-Apasa [Arzawa]; Neutrouja, Eski Tralleis, ilk Sardes, Antalya ve Pithekas ise Barla’dır [bk.Har.2]. Bunu bilmeyen tarihçi, maalesef, nerede bir görkemli Roma öreni gördü, hemen oraya çökmektedir [bk.Har.1]. Hâlbuki Arzawa devrinde görkemli yapılar ne gezer!
Bursa-İznik [Nikaia] ve Isparta-İznik [Mikra Nikaia: Senirkent-Uluğbey] olmak üzere iki İznik vardır. Küçük İznik İmparatorluğunun 1204-1207-1222 arasındaki başkenti Bursa-İznik, 1222-1261 arasındaki başkenti Isparta-İznik, yâni Uluğbey olmuştur. İznik İmparatoru Jan [John] Vatas Dukas [1222-1254], 1226 yılında Uluğbey’de bir Manastır yaptırdı. Jan Vatas ve oğlu II. Theodor Laskaris’e [1254-1258] ait iki lahit, 1261’den sonra İstanbul’a götürülmediler ise, hâlâ bu köyde olmalıdır. Kanaatimce Uluğbey Camii bu Manastır’ın camiye çevrilmiş hâlidir.
Tarih boyunca onlarca ad almış olan ve Kutalmışoğlu Süleymanşah’ın veya Selçuklu Devleti’nin 1075 yılındaki ilk başkenti Uluğbey’in bir adı da Nimfea’dır [Nymphaion]. Süleymanşah, başkenti, 1080’de Bursa-İznik’e taşımış olup, Isparta-İznik’in başkent oluşunun 950’nci yılı olan 2025 yılını sessiz sedasız geçirdik. Bunun vebali başta SDÜ olmak üzere, ISUBU ile Isparta idarî ve mahallî yöneticilerine aittir.
Sonuç Bu makaleden maksat, yanlış ile doğru haritaları yan yana vermek olduğu için kısa yazıldı. Zira kimse uzun yazıları okumuyor. Har.3’ün doğrusunu haritalarımı yapan Medeni Altın, Ankara dışında olduğu için veremedim ve yazıyla açıklamaya çalıştım. Umarım bundan böyle Arzawa Memleketleri hususunda daha dikkatli davranılır.
